Bilişim SözlükBilişim Dünyasının Arka Bahçesi

Aritmetiksel Ä°ÅŸlemler

1. Temel İşlemler ( Toplama, Çıkarma, Çarpma, Bölme )
2. Karşılaştırma İşlemleri ( Eşit, Eşit Değil, Aynı, Büyüktür, Küçüktür, Ve, Veya )
3. Üzeri İfadeler (x², .. )
4. DeÄŸer Yuvarlama
5. Maksimum ve Minumum DeÄŸerlerin Tespiti
6. Karekök Değerinin Tespiti
5. Tüm Aritmetik Komutların Listesi

1. Temel Ä°ÅŸlemler

PHP her dil gibi metametiksel işlemler içinde belirli fonksiyonlar geliştirmiştir. Bu fonksiyonlar, pek çok dile nispeten çok daha gelişmiş ve pratiktir. Şimdi Bu fonksiyonların en temeli olan toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemlerini inceliycez.
(* aşağıda geçen kimi fonksiyonları sonraki makalelerde detaylarıyla inceleyeceğiz, İntiba olması için örneklerle anlatılmıştır )
(* // Dan sonrası açıklamadır, Kodlama ile ilgisi yoktur..
(* Aşağıdaki temel örneklendirmelerde echo yerine Print deyimi kullanılmıştır. )

Toplama iÅŸlemi ;

<?
print (5+2); // Sonuç Yedi Çıkacaktır.
print (7-3); // Sonuç 4 Çıkacaktır.
print (4*8); // Sonuç 32 Çıkacaktır.
print (8/2); // Sonuç 4 Çıkacaktır.
print (20%3); // Burada bölme iÅŸleminin kalanını bize verir. 20′yi üçe bölmemiz halinde kalan rakam 2 Olur.
?>

Bu matematiksel işlemleri değişkenler vasıtası ilede gerçekleştirebiliriz.

<?
$sayi1=10;
$sayi2=5;
$sayi3=3;
$sayi4=1;

print “$sayi1 + $sayi3″;
print “$sayi3 - $sayi4″;
print “sayi1 / $sayi4″;
print “$sayi2 % $sayi3″;
?>

Görüldüğü gibi Temel aritmetiksel işlemler gayet kolay ve sade bir mantığa sahiptir.

2. Karşılaştırma İşlemleri ( Eşit, Eşit Değil, Aynı, Büyüktür, Küçüktür, Ve, Veya )

PHP, Temel fonksiyonları olduÄŸu gibi geliÅŸmiÅŸ pek çok fonksiyonuda desteklemektedir. Bu fonksiyonlardan biride sınamadır. Sınama operatörleri vasıtası ile çoÄŸu iÅŸlemi PHP’ye otomize bi ÅŸekilde yaptırabiliriz. KarşılaÅŸtırma operatörlerinin listesi aÅŸağıdaki gibidir.

Yukarıdaki tabloda teme sınama operatörleri listelenmiştir. Şimdi bu operatörleri birer örnek ile açıklıyalım.
‘(* If DeÄŸeri ile ilgili detaylı açıklama bir sonraki makalededir )

<?
$sayi1=10;
$sayi2=15;
$sayi3=20;
$sayi4=25;

if ($sayi1 == ($sayi3/2)) {echo “DoÄŸrudur\n”;};
if ($sayi1 != ($sayi4/$sayi2)) { echo “EÅŸit DeÄŸildir\n”;};
if ($sayi4 > 20) { echo “25, 20′den Büyüktür..\n”;};
if ($sayi1 < $sayi3) { echo “Evet, 10 20′den Küçüktür\n”;};
if ($sayi1 == 10 && $sayi2 < $sayi3) { echo “Evet, 10, 10′a EÅŸittir ve 15 20′den Küçüktür\n”;};
if ($sayi1 > $sayi4 || $sayi4 > $sayi1) { echo “10 25′den Büyüktür veya 25 10′dan Büyüktür\n”;};

?>

Yukarıdaki örnekleri çalıştırmamız halinde “{” ler içerisindeki Echo deÄŸeri karşımıza sıralanacaktır..

3. Üzeri İfadeler (x², .. )

Pek çok yerde karşımıza çıkabilecek olan Üzeri değer ifadeleri ile ilgili işlemleride rahatlıkla Php ile yapabiliriz. Örneğin 10 Adet iki rakamını yan yana çarpmak için Ctrl+C - Ctrl+V Fonksiyonunu kullanmamıza gerek yoktur..

<?
print pow(2,10);
?>

Bu örnek bize 1024 Sonucunu gösterir.

4. DeÄŸer Yuvarlama

ÇoÄŸu matematiksel iÅŸlemde deÄŸer yuvarlamalara ihtiyaç duyarız. Kimi zaman .’dan sonra gelen deÄŸerler bizi rahatsız edebilir. Bu iÅŸlem içinde Php çok rahat ve pratize edilmiÅŸ fonksiyonlar sunar.

<?
print floor(98/5); // Yukarı Doğru Değer Yuvarlama.
print ceil(98/5); // Aşağı Doğru Değer Yuvarlama.
print round(12/8); // Tam DeÄŸer Yuvarlama.
?>

Yukarıdaki örneklerde 98′i 5′e bölerek önce yukarı doÄŸru yuvarladık. Sonuç 19 Çıktı. Aynı iÅŸlemi aÅŸağı doÄŸru yuvarlayınca sonuç 19 çıktı. Bu yorumu php’ye yorumlatmak istiyorsanız Round() fonksiyonunuda kullanabilirsiniz.

5. Maksimum ve Minumum DeÄŸerlerin Tespiti

Bu işlemde işimize yarıycak fonksiyonlardandır. İçerisinde onlarca değeri tanımlıyan bir dize ile karşılaşırsak bu fonksiyonu kullanmamız gerekir.
(* Dize değerleri ile ilgili açıklamalar bir sonraki makalede teferruatlarıyla incelenecektir. )

<?
$degisken=array(a=>12,b=>13,c=>14,d=>15);
print max($degisken);
print min($degisken);
?>

Yukarıdaki örnekte önce dize deÄŸerinin en küçük deÄŸerini yani 12′yi bulduk, sonra aynı deÄŸerin maksimum olan 15′i tespit ettik.

6. Karekök Değerinin Tespiti

Buda en sık kullanılan ekstrem matematiksel işlemlerdendir. Php bu işlem içinde pratik bi fonksiyon desteği sunar.

<?
print sqrt(81);
?>

Yukaraki örnekte 81 değerinin Karekökünü bulduk. Sonuç 9. PHP fonksiyon içerisinde fonksiyon kullanmamızada olanak sağlar. Örneğin ;

<?
print sqrt(pow(4,9));
?>

Burada da 4 üzeri 9 olan 6,561′in Karekökünü bulduk. Sonuç 81.

5. Tüm Aritmetik Komutların Listesi

PHP, pek çok aritmetiksel iÅŸlemi fonksiyonlarıyla destekler. Bütün bu iÅŸlemler için örnek vermemize gerek yok. Yukarıdaki örneklerde Php’nin bu fonksiyonları nasıl kullandığını gördük. Php’nin desteklediÄŸi tüm fonksiyonların bir listesi iÅŸimizi görecektir.

Sedat EKÄ°NCÄ°